ESRS E4 Bioróżnorodność i ekosystemy

W okresie sprawozdawczym Enea Operator minimalizowała wpływ na środowisko oraz siedliska zwierząt i roślin. Spółka, realizując inwestycje, ściśle przestrzega nakazów zapisanych w decyzjach środowiskowych oraz ocenach oddziaływania na środowisko, a podejmowane działania są zgodne z przepisami prawa, decyzjami samorządowymi oraz decyzjami Regionalnych Dyrektorów Ochrony Środowiska. Enea Operator wdrożyła także Procedurę zarządzania wycinkami drzew i krzewów w pasach linii elektroenergetycznych.

Enea Operator w zakresie działań związanych z bioróżnorodnością i ekosystemami, zabezpiecza linie napowietrzne i wspiera populacje ptaków. Inicjatywy podejmowane w tym zakresie to m.in.:

• utrzymywanie bezpiecznego dystansu między elementami pod napięciem a drzewami (bezawaryjność sieci i bezpieczeństwo przyrody),
• montaż platform gniazdowych – miejsca na nowe gniazda są wybierane na podstawie przeglądów sieci, zgłoszeń od mieszkańców lub instytucji rządowych czy samorządowych. Enea Operator wspiera m.in. populację rybołowa, a efekty tych działań są monitorowane przez RDOŚ w Gorzowie Wielkopolskim,
• zabezpieczanie linii 110 kV za pomocą specjalistycznych ostrzegaczy dla ptaków. Rodzaj irozmieszczenie tych urządzeń wynikają z decyzji środowiskowych poprzedzonych obserwacjami tras przelotów oraz prób gniazdowania,
• uczestnictwo w akcji Międzynarodowy Spis Bociana Białego.

Spółka wprowadziła standardy prac terenowych, zgodnie z którymi prace są planowane z uwzględnieniem reżimów ochronnych, aby uniknąć ingerencji w okresach lęgowych. Dodatkowo, przez intranet i pocztę elektroniczną pracownicy regularnie otrzymują informacje o zasadach ochrony gatunkowej oraz obowiązku zgłaszania zagrożeń dla chronionych siedlisk. Spółka organizuje też szkolenia oraz konkursy ekologiczne dla pracowników i ich rodzin.

Kluczowe strony zainteresowane wycinką drzew, prowadzeniem linii energetycznych przez obszary chronione oraz negatywnym wpływem takich linii na ptaki to właściciele gruntu, na terenie którego znajdują się słupy wysokiego, niskiego i średniego napięcia oraz towarzysząca im infrastruktura. Spółka do zainteresowanych stron zalicza:

• osoby prywatne,
• organy administracji państwowej, w szczególności Lasy Państwowe, RDOŚ,
• organy administracji samorządowej, w szczególności gminy.

Każde zgłoszenie o zagrożeniu ze strony infrastruktury (np. rozsypujące się gniazdo bocianie znajdujące się na słupie, drzewa wrastające w linie energetyczne) są rozpatrywane pod kątem bezpieczeństwa infrastruktury, flory i fauny oraz otoczenia. W koniecznych przypadkach podejmowane są niezwłoczne interwencje, aby poprawić bezpieczeństwo. Są to nieplanowane działania, które odbywają się z poszanowaniem obowiązującego prawa z zakresu ochrony środowiska.

W 2025 r. Enea Wytwarzanie podejmowała działania związane z wpływem na bioróżnorodność i ekosystemy. Część z nich wynikała z decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, a część spółka prowadzi w ramach inicjatyw własnych. Do najważniejszych można zaliczyć:

• monitoring przyrodniczy elektrowni, składowiska mieszanki popiołowo-żużlowej oraz otoczenia spółki, w tym nadzór nad stanowiskami gatunków chronionych (m.in. sokoła wędrownego, gniewosza plamistego, mewy siwej, rybitw, bobra europejskiego, a także storczyków i innych rzadkich roślin) na terenie elektrowni, terenach przyległych oraz obszarach Natura 2000 (Dolina Środkowej Wisły, Ostoja Kozienicka, Puszcza Kozienicka),
• monitoring ichtiologiczny Wisły w rejonie elektrowni oraz monitorowanie efektywności przepławki na progu piętrzącym w celu ochrony zasobów wodnych,
• prowadzenie inwestycji pod ścisłym nadzorem przyrodniczym, w tym modernizacji oczyszczalni ścieków, prac w obrębie torowisk i stanowisk bobra europejskiego oraz budowy dwóch bateryjnych magazynów energii (zgodnie z uzyskanymi decyzjami ouwarunkowaniach środowiskowych – DUŚ), jak również eksploatacji/rozbiórki progu podpiętrzającego,
• opracowanie inwentaryzacji przyrodniczych dla nowych inwestycji obejmujących okresy wegetacyjne, lęgowe i okresy zimowania (zgodnie z DUŚ),
• internetowa relacja z gniazda bociana białego w miejscowości Molendy,
• introdukcja chronionych raków błotnych i chronionej ryby różanki wraz z małżami dozbiornika Traszka – akcja przeprowadzona wspólnie z Lasami Państwowymi, Wydziałem Nauk o Zwierzętach SGGW oraz Instytutem Nauk Leśnych SGGW przy współpracy z lokalną społecznością i mediami,
• promocja wystawy Zielone Oblicze Elektrowni Kozienice oraz informowanie lokalnych społeczności o wysokich walorach przyrodniczych terenów wokół zakładu,
• wydanie folderu opisującego porosty obecne na terenie Elektrowni Kozienice jako wskaźniki jakości powietrza,
• wzmocnienie siedliska na stanowiskach gniewosza plamistego – chronionego i rzadkiego gatunku węża – nasadzeniami roślin sprzyjającymi jego bazie pokarmowej,
• utrzymanie poletek pokarmowych dla owadów na terenie Elektrowni oraz dosadzenie wybranych roślin miododajnych,
• wydanie książki Środowisko przyrodnicze Elektrowni Kozienice. Energia w harmonii znaturą opisującej wartości przyrodnicze oraz podsumowującej działalność edukacyjną i ochronną,
• publikacje prasowe o wartościach przyrodniczych Elektrowni Kozienice,
• realizacja zajęć edukacyjnych o tematyce przyrodniczej podczas eventów oraz w szkołach na terenie powiatu kozienickiego.

W 2025 r. Enea Elektrownia Połaniec prowadziła działania na rzecz wyrównania utraty bioróżnorodności na skutek funkcjonowania instalacji. Polegały one głównie na zarybianiu rzeki Wisły i zostały szerzej opisane w ujawnieniu E3-2. Inne działania spółki to również:

• sadzenie rodzimych gatunków drzew w ramach akcji Sadzimy kolejne pokolenie lasu,
• podjęcie działań mających na celu budowę przepławki na rzece Wiśle w okolicy elastycznego progu piętrzącego. Działanie będzie skutkować przywróceniem ciągłości ekologicznej rzeki poprzez umożliwienie swobodnego przemieszczania się organizmów wodnych, zwłaszcza ryb, pomimo obecności progów czy innych przeszkód,
• prowadzenie prace badawczych pn. Ocena wpływu wód pochłodniczych Elektrowni Połaniec na ichtiofaunę rzeki Wisły z uwzględnieniem wpływu warunków panujących wkanale wód pochłodniczych na wybrane grupy ekologiczne – w tym w szczególności na rozród i zachowanie ichtiofauny. W wyniku przeprowadzonych badań powstanie plan działań kompensacyjnych, który będzie realizowany w latach następnych.

Enea Nowa Energia, oprócz działań związanych z troską o ekosystem rzeczny opisanych we wskaźniku E3-2, podejmowała również inne działania związane z bioróżnorodnością. Przyjęta w spółce Procedura w sprawie zasad przy usuwaniu drzew i krzewów przewiduje wycinki jedynie w sytuacjach niezbędnych, uwarunkowanych bezpieczeństwem ludzi i mienia. Wszelkie działania, które mogą mieć wpływ na chronione gatunki zwierząt lub roślin, np. rozbiórka tam bobra europejskiego, są uzgadniane z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska. Spółka monitoruje także wpływ dziewięciu elektrowni wiatrowych na ptaki i nietoperze, a wyniki przekazuje Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Monitoring ośmiu elektrowni wynika z decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych.

Pomimo podejmowanych działań przez Grupę Enea na rzecz ochrony bioróżnorodności, w grudniu 2025 r. w spółce Enea Nowa Energia doszło do zdarzenia wpływającego na zasoby przyrodnicze. Zgodnie z wymaganiami pozwolenia wodnoprawnego, spółka przeprowadziła płukanie Starego Koryta rzeki Brdy, informując wcześniej wymagane strony o planowanym zrzucie wody. W wyniku tego doszło do śnięcia około 1 tony ryb. Spółka niezwłocznie zgłosiła zdarzenie do właściwych organów, obecnie nie toczy się żadne postępowanie w tej sprawie. Ryby zostały usunięte i zutylizowane na koszt spółki.

Grupa nie wyodrębniła zasobów finansowych umożliwiających realizację działań w obszarze E4. Działania są finansowane i alokowane w ramach bieżącej działalności operacyjnej, w zależności od ich skali oraz potrzeb.